# Het handboek van &marble;

Torsten
Rahn

    &Torsten.Rahn.mail;

Kristof
Bal

     kristof.bal@gmail.com

Vertaler
2005
2006
2007
&Torsten.Rahn;
&FDLNotice;
2008-08-24
0.6

&marble; is een geografische atlas en een virtuele globe die u snel andere plaatsen op onze thuisplaneet laat verkennen. U kunt &marble; gebruiken om plaatsen op te zoeken, op een eenvoudige manier kaarten te maken, afstanden te meten en om gedetailleerde informatie te verkrijgen over plaatsen waar u zojuist over hebt gehoord in het nieuws of het internet. De gebruikersinterface is helder, eenvoudig en makkelijk te gebruiken.

KDE
educatie
aarde
globe
geografie
marble

## Inleiding

logo van &marble;
logo van &marble;

Welkom bij &marble;, een kleine interactieve globe en geografische atlas die de wereld tot u brengt. Net zoals een echte atlas of een klassieke globe laat &marble; u toe om vrij over de kaart te bewegen en plaatsen op te zoeken. Verder stelt &marble; u in staat om in te zoomen en het aardoppervlak op diverse manieren te zien. In zijn standaardconfiguratie toont &marble; u de aarde op 11 verschillende manieren: Atlas, Open Street Map, Satellietbeeld, De aarde 's nachts, Historische kaart 1689, Maan, Gewone kaart, Neerslag (December), Neerslag (Juli), Temperatuur (December) enTemperatuur (Juli).

&marble; beschikt over een kleine databank van meer dan 12,000 locaties (steden, bergen, vulkanen) die kunnen worden opgezocht en die deels zijn geïntegreerd in de populaire internetencyclopedie Wikipedia. Het is ook mogelijk om &marble; te gebruiken om afstanden te meten tussen verschillende punten die vrij kunnen worden gekozen.

&marble; is vrije software en is gelicentieerd onder de &GNU; Lesser General Public License.

## Snelle startersgids voor &marble;: Navigatie

Dit is de eerste keer dat u &marble; opstart, of door Toepassingen Educatief Wetenschappelijk Desktop Globe Marble vanaf het &kmenu; of met &Alt;F2 en dan `marble` in te voeren.

Het &marble; hoofdscherm
Het &marble; hoofdscherm

Rechts ziet u een topografische kaart van onze mooie thuisplaneet. Voor betere oriëntatie biedt de kaart zowel een schaalbalk in de linkerbenedenhoek als een windroos rechtsboven. Om te navigeren en het beeld aan te passen kunt u de gereedschapsbalk aan uw linkerkant gebruiken: Duw op de pijlen om de globe te roteren. De Omhoog en Omlaag knoppen laten de aardas naar voren en naar achteren bewegen. De Links en Rechts knoppen laten de aarde draaien om haar as.

U kunt hetzelfde bereiken door ergens op de globe op de &LMB; te klikken en de muis te bewegen terwijl u de &LMB; ingedrukt houdt. Met deze sleep-navigatie kunt u de kijkhoek veel eenvoudiger en preciezer aanpassen. De pijltoetsen op uw toetsenbord geven u een alternatieve manier om snel richtingen aan te passen.

Zoom in of uit door de verticale schuiver op en neer te bewegen. Als uw muis een muiswiel heeft kunt u dat in de plaats gebruiken - of druk gewoon de &LMB; of &RMB; samen in terwijl u de muis op en neer beweegt. Het zoomniveau kan stap per stap worden aangepast via de knoppen Uitzoomen en Inzoomen die boven en onder de zoomschuifbalk staan (of door de + en - toetsen op uw toetsenbord te gebruiken).

Afhankelijk van de resolutie van de kaart zal inzoomen meer detail bieden. Kleinere steden zullen verschijnen en als u de topografische kaart gebruikt zult u misschien merken dat kustlijnen vectorafbeeldingen zijn.

Mocht u verdwalen kunt u altijd de kijkhoek en zoomniveau herinstellen tot aan het punt waar u gestart was: Klik gewoon op de 'Basislocatie' -toets (of de Home-toets op uw toetsenbord).

## Verschillende kaartbeelden kiezen voor &marble;

&marble; beschikt over 11 verschillende kaartbeelden: Atlas, Open Street Map, Satellietbeeld, De aarde 's nachts, Historische kaart 1689, Maan, Gewone kaart, Neerslag (December), Neerslag (Juli), Temperatuur (December) enTemperatuur (Juli). U kunt tussen deze kiezen door op de tab Kaartbeeld te klikken onderaan &marble;'s zijbalk.

Kaartbeelden van &marble;
Kaartbeelden van &marble;

- Atlas: Een klassieke topografische kaart. De kaart gebruikt vectorlijnen ( "MicroWorldDataBase II" ) om kustlijnen, landgrenzen &etc; aan te duiden en bitmapbeelden ( "ESRTM30" ) om het hoogtereliëf aan te maken.

- Open Street Map: Een globale wegenkaart gemaakt door het OpenStreetMap-project (OSM).OSM is een open gemeenschap die vrij te bewerken kaarten maakt. De OSM-gegevens werden weergegeven door Mapnik.

- Satellietbeeld: De aarde gezien vanuit de ruimte. De kaart is gebaseerd op de mooie "Blue Marble Next Generation" foto's van de NASA. Met dank aan NASA’s Earth Observatory

- De aarde 's nachts: Deze afbeelding van de stedelijke belichting van de aarde is gemaakt met data van het Defense Meteorological Satellite Program (DMSP) Operational Linescan System (OLS).

- Historische kaart 1689: Een historische wereldkaart uit het jaar 1689, gemaakt door G. van Schagen in Amsterdam.

- De maan: Een kaart van de maan. De kaart is gebaseerd op gegevens van de Clementine Moon mission (UVVIS Basemap Mosaic). Met dank aan: NASA/SDIO, eigendom van het USGS Astrogeology Research Program.

- Gewone kaart: Een gewone kaart. De kaart gebruikt vectorlijnen om kustlijnen, landgrenzen &etc; aan te duiden.

- Neerslag (December): Een kaart die de gemiddelde neerslag in december toont.

- Neerslag (Juli): Een kaart die de gemiddelde neerslag (regen, sneeuw,hagel...) in juli toont.

- Temperatuur (December): Een kaart die de gemiddelde temperatuur in december toont.

- Temperatuur (Juli): Een kaart die de gemiddelde temperatuur in juli toont.

## Plaatsen zoeken met &marble;

&marble; beschikt over een kleine databank van meer dan 12,000 steden ( van http://www.worldgazetteer.com ) en een aantal bergen en vulkanen. U kunt een locatie vinden door zijn naam in te voeren in het zoekveld bovenaan de gereedschapsbalk. Indien u niet zeker bent over de spelling (&marble; gebruikt altijd de plaatselijke naam in het latijns schrift) kunt u ook de locatiebrowser onder het zoekveld gebruiken: Een dubbelklik op de respectievelijke ingang zal de bijbehorende plaats op de kaart weergeven.

Plaatsen zoeken met &marble;
Plaatsen zoeken met &marble;

Als u uw stad op de kaart heeft gevonden, kunt u op zijn label of symbool klikken met de &LMB;. Een popupmenu zal verschijnen en u de mogelijkheid geven om meer informatie over de stad te verkrijgen. Dit menu kan ook worden gebruikt om de coördinaten van elk punt op de globe op te zoeken, omdat coördinaten altijd op de bodem van het popupmenu worden weergegeven. Na het klikken op de naam van de locatie in het popupmenu zal er een gegevensblad zoals dit verschijnen:

&marble;'s gegevensblad
&marble;'s gegevensblad

Op de eerste tab van de dialoog worden heel basale gegevens weergegeven, zoals de coördinaten en de naam en vlag van het land waar de plaats bij hoort. Verder worden bij steden bevolkingsaantallen en bij bergen hoogteligging getoond. Als uw computer verbonden is met het internet en als u online bent zal &marble; proberen om te verbinden met de populaire internetencyclopedie Wikipedia. Als een bijpassend Wikipedia-artikel beschikbaar is zal &marble; het weergeven op de tweede tab van de dialoog.

## Afstanden meten met &marble;

Als eerder al vermeld toont &marble; altijd een dynamische schaalbalk linksonder aan de kaart. Samen met de windroos rechtsboven zijn deze objecten bedoeld voor beter oriëntatie. Maar er is meer: &marble; maakt het mogelijk om afstanden te meten tussen twee of meer punten op aarde. Om dit te doen klikt u de respectievelijke punten in juiste volgorde aan met de &RMB;. Bij elke klik zal een popupmenu verschijnen waarmee u een meetpunt kunt toevoegen (Meetpunt toevoegen) of alle meetpunten te verwijderen (Meetpunten verwijderen):

Meten met &marble;
Afstanden meten met &marble;

Vanaf het moment dat u minstens twee meetpunten heeft toegevoegd zal de totale afstand linksboven worden weergegeven. &marble; zal voor alle metingen uitgaan van een bolle aarde, wat in de meeste gevallen accuraat genoeg zou moeten zijn.

## Overzicht van de opdrachten

### Menu's en sneltoetsen

#### Het menu Bestand

&Ctrl;O Bestand Kaart openen...

  Opent een kaartbestand.

&Ctrl;N Bestand Nieuwe Gegevens... downloaden

  Toont de Get Hot New Stuff! dialoog om extra kaarten voor &marble; te downloaden.

&Ctrl;S Bestand Kaart exporteren...

  Exporteert een schermafdruk van &marble;'s kaart naar een afbeeldingsbestand.

&Ctrl;P Bestand Afdrukken...

  Drukt een schermafdruk van &marble;'s kaart af.

&Ctrl;Q Bestand Afsluiten

  Sluit &marble;

#### Het menu Bewerken

&Ctrl;C Bewerken Kaart kopiëren

  Kopieert een schermafdruk van &marble;'s kaart naar het globale klembord.

Bewerken Coördinaten kopiëren

  Kopieert de huidige coördinaten naar het globale klembord.

#### Het menu Beeld

Beeld Statusbalk tonen

  Toont of verbergt de statusbalk.

F9 Beeld Navigatiepaneel tonen

  Toont of verbergt het navigatiepaneel.

Beeld Infoboxen

  In dit submenu kan u de positie van de infoboxen vergrendelen, en de plugins tonen of verbergen die zijn ingeschakeld op de pagina Plugins van het configuratievenster van &marble;.

Beeld Wolken

  Toont een realtime wolkenkaart die elke 3 uur wordt bijgewerkt. Er wordt gebruik gemaakt van satellietbeelden van GOES, METEOSAT en GMS die worden gedownload van de pagina "Geostationary Satellite Imagery" van de Dundee-universiteit. Met dank aan Hari Nair van het Xplanet Project.

Beeld Atmosfeer

  Toont de reflectie van een atmosfeer rondom de aarde.

Beeld Zoncontrole

  Toont de Zoncontrole waar u de datum en tijd kan instellen, de simulatiesnelheid, de Zonschaduw en de kaart centreren op de positie van de zon.

#### Het menu Instellingen

Instellingen Werkbalk tonen

  Toont of verbergt de werkbalk.

Instellingen Statusbalk tonen

  Toont of verbergt de statusbalk.

F9 Instellingen Navigatiepaneel tonen

  Toont of verbergt het navigatiepaneel aan de linkerkant van het venster.

&Ctrl;&Shift;F Instellingen Volledig scherm

  Wisselt tussen normaal en volledig beeld In volledig scherm is de titelbalk verborgen en het eigenlijke programmavenster vergroot zodat het het hele scherm vult.

Instellingen &marble;: Globe op het bureaublad instellen...

  Toont het configuratiescherm van &marble;

#### Het menu Help

&help.menu.documentation;

## &marble; instellen

### Configuratie van Beeld

Het configuartiescherm voor Beeld
Het configuartiescherm voor Beeld

Afstand

  De eenheid die gebruikt wordt voor het meten van hoogte, lengten en afstanden (&eg; km, mi, ft).

Hoek

  Stelt de notatie die gebruikt wordt voor hoeken in coördinaten in: Standaard wordt de notatie Graden-Minuten-Seconden (b.v. 54°30'00" ) gebruikt. Een alternatief zijn decimale graden (b.v. 54.5°).

Niet-bewegende afbeelding

  Stelt de kaartkwaliteit in als de gebruiker niets instelt. Normaal gezien is hoge kwaliteit mogelijk als snelheid geen punt is.

Tijdens animaties

  Specifieert de kaartkwaliteit tijdens animaties (b.v. tijdens het slepen van de globe). Vooral bij trage machines is het aan te raden om dit op Lage kwaliteit te zetten omdat dit een hogere snelheid zal opleveren.

Plaatsnamen

  Plaatsen hebben vaak andere namen in verschillende talen. Het label op de kaart kan de naam tonen in de taal van de gebruiker. Alternatief kan het ook de naam in de officiële taal van de plaats tonen.

Standaard kaartlettertype

  Het standaard lettertype dat op de kaart gebruikt wordt.

### Configuratie van Navigatie

Het configuratiescherm voor Navigatie
Het configuratiescherm voor Navigatie

Sleeplocatie

  Tijdens het slepen met de muis zijn er twee standaardgedragingen bij een virtuele wereldbol: De plaats onder de muiscursor zal deze exact volgen: Daardoor zal bijvoorbeeld de noordpool niet bovenaan blijven staan wat tot verwarring kan leiden. Standaard zorgt Marble ervoor dat het noorden altijd boven blijft, wat als resultaat een gedraging zal hebben waarbij de plaats onder de muiscursor altijd lichtjes afwijkt van de cursor.

Bij opstarten

  Standaard zal Marble de basispositie onmiddelijk na de start weergeven. Als alternatief kan Marble ook de laatst actieve plaats toen de gebruiker het programma afsloot weergeven.

Reis naar het doel animeren

  Bij het zoeken naar een locatie kan Marble ofwel er direct heengaan, of een reisanimatie van de voorgaande naar de nieuwe plaats tonen.

### Configuratie van Cache & Proxy

Het configuratiescherm Cache & Proxy
Het configuratiescherm Cache & Proxy

Cache

  Er worden twee caches gebruikt voor Marble: Het fysiek geheugen is nodig om kaartgegevens in het computergeheugen te bewaren. De waarde ervan verhogen zal het programma sneller maken. De hardeschijfcache wordt gebruikt door downloads van het internet (b.v. Wikipediagegevens of kaartgegevens). U kunt deze waarde verlagen als u ruimte op uw harde schijf wil sparen of als sterk internetgebruik geen probleem is.

Proxy

  Proxyinstellingen voor uw lokaal intranet. Leeglaten als er geen proxy is.

### Configuratie van Plugins

Het configuratiescherm voor plugins
Het configuratiescherm voor plugins

Windroos

  Dit is een "float item" dat voor een windroos zorgt.

Schaalbalk

  Dit is een "float item" dat voor een schaalverdeling zorgt.

Overzichtskaart

  Dit is een "float item" dat een overzichtskaart biedt.

Sterrenplugin

  Een plugin die de sterrenhemel toont.

## Vragen en antwoorden

Ik kan mijn huis niet zien op de kaart / Waarom zou ik &marble; gebruiken als Google Earth al bestaat?

Het doel van &marble; is om een snelle, lichtgewicht educatieve geografische browser te zijn die eenvoudig werkt op elk platform dat door &Qt; ondersteund wordt. Hoewel kaarten met een hogere resolutie leuk zouden zijn, zijn ze niet noodzakelijk voor elke gebruiker in elke situatie (net zoals u geen complete tekstverwerker gebruikt wanneer u gewoon een eenvoudige editor nodig heeft). Merk ook op dat &marble; vrije software is en is gebaseerd op data die vrij kunnen worden verspreid op dezelfde manier als bij vrije software.

Waarom is &marble; zo snel hoewel hardwareacceleratie niet aanstaat? / Waarom werkt &marble; niet soepel op mijn dure 3D grafische kaart?

Hoewel &marble; de aarde weergeeft als een globe maakt het geen gebruik van hardwareacceleratie. Dit heeft het voordeel dat het normaal gezien redelijk snel werkt op elk door &Qt; ondersteund platform en hardware. Dit heeft echter wel het nadeel dat het niet zo snel werkt als het zou kunnen mocht het hardwaregeaccelereerde OpenGL gebruiken. &marble; gebruikt gewone 2D en heeft daarom een grafische kaart nodig die snel 2D-graphics kan weergeven. We zijn van plan om in de toekomst een optioneel OpenGL backend toe te voegen.

Moet ik ooit betalen voor &marble;?

Nee, nooit. Maar de makers staan altijd open voor feedback. &marble; is gelicentieerd onder de LGPL, u zal dus nooit moeten betalen voor dit programma

Hoe kan ik meehelpen?

&marble; is niet alleen een programma maar ook een vrije software-project. Daardoor is het makkelijk om mee te doen; contacteer ons gewoon via de kde-edu mailinglijst (kde-edu@kde.org).

## Dankbetuigingen en licentie

&marble;

Programma Copyright, 2005-2007 &Torsten.Rahn; &Torsten.Rahn.mail;

Met bijdragen van:

- &Torsten.Rahn; &Torsten.Rahn.mail;

- Inge Wallin inge@lysator.liu.se

&vertaling.kristof; &underFDL; &underLGPL;

## Installatie

### &marble; verkrijgen

&install.intro.documentation;

### Vereisten

&marble; zelf kan gevonden worden op de &marble; homepagina ennmaakt deel uit van het &kde;-Edu project

U kunt een lijst van veranderingen vinden in het bestand `ChangeLog` in de uitgave van &marble;.

### Compilatie en Installatie

&marble; kan worden gecompileerd als een alleen &Qt; 4-versie of met &kde; 4 ondersteuning. Om &marble; te compileren met alleen &Qt; 4-ondersteuning download &marble; dan van de &kde; SVN naar ~/marble en doe `cmake -DQTONLY=ON ~/marble` en `sudo make install`. Om &marble; te compileren met &kde;-ondersteuning, lees dan de instructies over het compileren van &kde;-programma's op &kde;'s TechBase.

&documentation.index;